Chełmskie dawniej

CHEŁM – Zespół poseminaryjny

W skład zespołu zabytkowego wchodzą zabudowania dawnego seminarium duchownego greko-katolickiogo (złożone z trzech pawilonów) oraz dawny kościół unicki. Całość usytuowana jest na splantowanej części zachodnio-północnego stoku Góry Zamkowej w Chełmie, pomiędzy ulicami Kasprzaka i Mindowskiej, otoczona ciągłym murem z cegły i kamienia wapiennego.
Czytaj dalej

Chełmskie dawniej

ZAGRODA – Zajazd z końca XVIII wieku (karczma)

Wieś Zagroda położona w dolinie rzeki Siennicy na obszarze Pagórów Chełmskich przy szosie biegnącej z Chełma do Krasnegostawu przez Wierzchowiny, lokowana przez Jana Bądzyńskiego około 1640 roku. Pierwotnie nosiła nazwę Wola Żdżańska i stanowiła część Żdżannego. W 1667 roku dobra Żdżańskie przeszły w posiadanie Stanisława Węglińskiego, następnie Jana Gawareckiego, a później Franciszka Nitosławskiego i z kolei do rąk Stefana Kuczewskiego. W 1799 roku właścicielem dóbr żdżańskich stał się Karol Węgliński stolnik chełmski. Posiadacze dóbr dalej zmieniali się stale, byli nimi: Katarzyna Kwaśniewska, Barbara Smorczewska i inni. Ostatnim właścicielem był Ludomir Robert Smorczewski. W 1944 roku majątek został rozparcelowany pomiędzy okolicznych chłopów.
Czytaj dalej

Chełmskie dawniej

WYRYKI – Wiatraki XIX-wieczne

Wyryki, duża wieś, siedziba gminy, położona na obszarze Garbu Włodawskiego, odległa 11 km na zachód od Włodawy, usytuowana przy szosie wiodącej do Parczewa. W 1827 roku było tu 168 domów i 901 mieszkańców. Zachowały się tutaj trzy XIX-wieczne wiatraki typu „koźlak”, stanowiące własność: Stanisława Czelaja, Mariana Kwiatkowskiego i Jana Hawryluka. Wszystkie one posiadają niemal identyczną konstrukcję i formę. Najlepiej zachowanym spośród nich jest wiatrak Stanisława Czelaja, dlatego opis oparty zostanie na tym właśnie obiekcie.
Czytaj dalej

Chełmskie dawniej

WOJSŁAWICE – Kościół z XVII wieku

Wojsławice, dawniej miasto, obecnie wieś. Miejscowość położona na obszarze subregionu Działów Grabowieckich, w dolinie rzeki Wojsławki, prawego dopływu Wieprza, odległa 24 km na południe od Chełma. Po raz pierwszy miejscowość jest wzmiankowana w 1434 roku. Wieś królewską Władysław Jagiełło nadał Janowi Ligęzie Czyżowskiemu herbu Półkozie, kasztelanowi krakowskiemu. Około 1440 roku ten możny dostojnik otrzymuje od Władysława Warneńczyka nadanie praw miejskich dla Wojsławic. Wówczas też powstać musiał warowny zamek obronny oddalony ok. 500 m na południowy wschód od rynku. W 1490 roku najazd tatarski spowodował zniszczenie miasta. Po Czyżowskich Wojsławice przechodzą w ręce Janusza Tyszkiewicza (ok. 1629 r.) a następnie właścicielem ich staje się Stefan Stanisław Czarniecki synowiec słynnego hetmana polnego.
Czytaj dalej

Chełmskie dawniej

WŁODAWA – Zespół popauliński

Włodawa, miasto położone na lewym brzegu Bugu u ujścia Włodawki, na obszarze Polesia Lubelskiego. Miejscowość wzmiankowana już w XIII wieku jako gród książęcy. Od 1475 roku mieścił się tu klucz dóbr Sanguszków. Około roku 1534 Włodawa uzyskała prawa miejskie. Z końcem XVI wieku dobra włodawskie przeszły w ręce Leszczyńskich, którzy stworzyli tu prężny ośrodek ruchu protestanckiego. Po Leszczyńskich Włodawę dzierżą Pociejowie, Flemingowie, Czartoryscy, Potoccy i Zamoyscy. Miejscowość leżała na starym trakcie handlowym biegnącym na Litwę, skąd też zasłynęła z wielkich jarmarków na konie i bydło. Jednorazowo nierzadko spędzano tu do 20 tys. wołów, kupowanych przez kupców z Polski centralnej, Sląska i Niemiec.
Czytaj dalej