Archiwa kategorii: Dawniej

Chełmskie dawniej

PODGÓRZE – Kościół z XVII wieku

Podgórze przed 1918 rokiem Spas, a pierwotnie Monastyr, nieduża wieś położona na północnym stoku Pogóru Janowskiego, odległa 1,5 km na południe od historycznego Stołpia. Wzmiankowana w 1440 roku jako miejscowość, w której znajduje się stary klasztor obrządku wschodniego. Jego fundamenty ze sklepionymi piwnicami istniały jeszcze w końcu XIX wieku. Pierwotnie zagród chłopskich tu nie było, klasztor stał samotnie otoczony lasem.
Czytaj dalej

Chełmskie dawniej

ORCHÓWEK – Kościół poaugustiański

Orchówek, obecnie przedmieście Włodawy, niegdyś miasteczko. Miejscowość położona na północno-wschodnim krańcu Pojezierza Łęczyńsko-Włodawskiego nad brzegiem Bugu. Na mocy przywileju wydanego przez króla Aleksandra w 1506 roku starosta bełzki Jerzy Krupski lokował tu miasteczko, które w rękach tej rodziny utrzymywało się do końca XVI wieku poczem przesło w posiadanie Mikołaja Iwickiego, a w 1615 roku włączone zostało do dóbr włodawskich należących wówczas do Leszczyńskich, a później Pociejów, Flemingów, Czartoryskich i Zamoyskich. W 1648 roku miejscowość spalona została przez Kozaków, a w 1656-7 r. reszty dzieła zniszczenia dopełniły wojska moskiewskie i szwedzkie. W 1869 roku nastąpiła utrata praw miejskich. W czasie I wojny światowej (1915 r.) osada ponownie uległa spaleniu.
Czytaj dalej

Chełmskie dawniej

OLCHOWIEC – XVIII-wieczny kościół drewniany

Olchowiec jest starą wsią rozlokowaną na obszarze Obniżenia Dorobuckiego wzmiankowaną w 1457 roku w związku z erekcją tu parafii rzymsko-katolickiej. Miejscowość należała wówczas do Mikołaja Bazanka, następnie przeszła w ręce Mikołaja Śmietanki sędziego chełmskiego. Należy do gminy Wierzbica, oddalona jest 20 km na północ od Chełma i 12 km od Cycowa.
Czytaj dalej

Chełmskie dawniej

KUMÓW – Kościół parafialny

Miejscowość położona w odległości 12 km na południe od Chełma w pobliżu szosy wiodącej do Wojsławic, na terenie subregionu Pagórów Chełmskich. Wzmiankowana pod rokiem 1204 jako gród obronny. Przynajmniej od początku XV wieku własność biskupów chełmskich obrządku rzymsko-katolickiego. Pierwszy drewniany kościół wystawił tu w roku 1437 biskup Jan Zaborowski.
Czytaj dalej

Chełmskie dawniej

KULIK – dwór z XIX wieku

Wieś w gminie Siedliszcze, wzmiankowana po raz pierwszy w 1724 roku. Leży w subregionie Obniżenia Dorohuckiego przy drodze łączącej Siedliszcze z Cycowem. oddalona 30 km na północny zachód od Chełma. Na jej zachodnim skaju rozlokowany jest zabytkowy zespół dworsko-parkowy początkami swymi sięgający XVIII wieku. W 1724 roku jego właścicielem był Józef Sługocki, podczaszy chełmski, ale już w połowie tegoż stulecia majątek przeszedł w ręce Węglińskich, wlaścicieli Siedliszcza. W 1830 roku Kulik objął w posiadanie Błażej Piotrowski. a w 1856 odkupił od niego Kalikst Łaski. W 1870 roku majątek nabył na licytacji Piotr Załuski i w rękach tego rodu utrzymywała się posiadłość aż do roku 1944. Obecnie mieści się tu szkola podstawowa.
Czytaj dalej

Chełmskie dawniej

KRYNICA – Grobowiec ariański

Wieś Krynica w gminie Krasnystaw, należąca niegdyś do dóbr Krupe, rozlokowana jest na stoku najwyższego wzniesienia (286 m npm) Pagórów Chełmskich. Odległa 12 km na północny wschód od Krasnegostawu i 4 km od Krupego. Na szczycie tego wzgórza, w niedużej odległości od wsi, wznosi się górująca nad całą okolicą zagadkowa budowla wieżowa. Ludność miejscowa nazywa ją „Grobiskiem”, a przekazy źródłowe mówią, że był w tym miejscu cmentarz ariański, na którym w XVII wieku pobudowano kaplicę grobową, czy też jak ktoś woli, mauzoleum jakiegoś znacznego Arianina. Zarówno lokalizacja zabytku, jak epoka jego powstania wyznaczona wyrazem architektonicznym wskazują na osobę fundatora pobliskiego zamku w Krupem, możnego pana i przy tym zagorzałego wyznawcę arianizmu, Pawła Orzechowskiego, zmarłego w 1612 roku. Ta też data wyznacza przypuszczalny czas powstania grobowca.
Czytaj dalej

Chełmskie dawniej

KRASNYSTAW – Zespół pojezuicki

Krasnystaw to stare miasto ziemi chełmskiej sięgające swymi początkami wczesnego średniowiecza. Położone nad Wieprzem na skraju Wyniosłości Giełczewskiej. Prawa miejskie uzyskał w roku 1394 od króla Władysława Jagiełły. Był siedzibą starostwa grodowego i biskupstwa diecezji chełmskiej (od 1490 do 1826 r.). Dowodnym świadectwem bogatej przeszłości miasta jest zabytkowy zespół budowli pojezuickich z początku XVIII wieku, w skład którego wchodzą: kościół parafialny, kolegium i pałacyk biskupi. Jest on usytuowany w obrębie dawnych murów miejskich w południowo-zachodniej części starego miasta, na skraju wzniesienia stromo opadającego ku dolinie rzeki Zółkiewki (teren dawnego stawu).
Czytaj dalej

Chełmskie dawniej

KRAŚNICZYN – Zajazd z końca XVIII wieku

Kraśniczyn, wieś – niegdyś miasteczko, położone na obszarze Działów Grabowieckich, na stoku doliny rzeki Wojsławki, oddalone 44 km na południe od Chełma i 14 km na wschód od Krasnegostawu. Miejscowość w XV wieku stanowiła własność książąt Kraśniczyńskich, później Sanguszków, Miączyńskich, Sienickich i w końcu Poletyłów. Prawa miejskie Kraśniczyn uzyskał w połowie XVI wieku. Nigdy jednak nie zatracił on charakteru wsi targowej, mimo, że niegdyś istniał tu murowany ratusz i że wytyczony był, do dziś widoczny czworobok rynku. O dawności i randze miejscowości świadczy obecnie tylko jeden w zasadzie niezbyt zresztą stary zabytek, i znacznie późniejsza – cerkiew pounicka.
Czytaj dalej