Chełmskie dawniej

CHEŁM – Zespół poseminaryjny

W skład zespołu zabytkowego wchodzą zabudowania dawnego seminarium duchownego greko-katolickiogo (złożone z trzech pawilonów) oraz dawny kościół unicki. Całość usytuowana jest na splantowanej części zachodnio-północnego stoku Góry Zamkowej w Chełmie, pomiędzy ulicami Kasprzaka i Mindowskiej, otoczona ciągłym murem z cegły i kamienia wapiennego.

Dawny kościół unicki pod wezwaniem św. Mikołaja wzniesiony został w latach dwudziestych XVIII stulecia przez biskupa Józefa Lewickiego, jako świątynia seminaryjna służąca jednocześnie do potrzeb parafii. Obiekt murowany, z pojedyńczą wysoką nawą na rzucie kwadratu i węższym prezbiterium z półkolistą apsydą oraz prostokątną, także węższą kruchtą. Przy południowo-zachodnim narożniku nawy ośmioboczna dzwonnica, a przy północnej ścianie nawy, wzniesiona w latach 1978—79 przybudówka parterowa.

Fasada trójdzielna z utworem drzwiowym na osi i prostokątnym oknem nad nim, po bokach zaś płyciny zamknięte półkoliście. Zwieńczona trójkątnym, ogzymsowanym frontonem. Zewnątrz ściany nawy i kruchty rozczłonkowane pilastrami toskańskimi podtrzymującymi wydatny, profilowany gzyms wieńczący. Okna z profilowanymi obramieniami i naczółkami, rozmieszczone w dwu strefach.
Dach nad nawą namiotowy, łamany, nad prezbiterium i kruchtą dwuspadowe, a nad dzwonnicą kopulasty, wszystkie kryte blachą miedzianą.

Wewnątrz ściany rozczłonkowane są pilastrami toskańskimi, w nawie zdwojonymi, podtrzymującymi belkowanie. Część nawowa oddzielona od prezbiterium lukiem tęczowym na półpilastrach. W ścianie południowej prezbiterium półokrągła ogzmsowana nisza na sakramenty. Na pilastrze południowym, przy prezbiterium, wmurowana tablica marmurowa poświęcona pamięci dr Jadwigi Młodowskiej.
W kruchcie ścianka parawanowa oddziela podchórze. Stąd kręte schody prowadzą na chór. Wszystkie sklepienia kolebkowo-krzyżowe.

Obiekt w okresie międzywojennym użytkowany był jako kaplica szkolna. Po wyzwoleniu wykorzystywany na skład opału. W latach 1978-79 przeprowadzona została gruntowna konserwacja zabytku z dostosowaniem do celów muzealnych.

Dawne seminarium unickie złożone jest z prostokątnego w rzucie, środkowego budynku piętrowego z końca XVIII wieku przylegającego do kościoła św. Mikołaja oraz z dwu późniejszych skrzydeł: północnego i południowego, tworzących razem układ zbliżony do litery „H”.

Pawilon środkowy piętrowy, murowany, półtoratraktowy. Na parterze pomieszczenia przykryte sklepieniami kolebkowo-krzyżowymi. Elewacja zachodnia o podziałach ramowo-pilastrowych z dwoma szkarpami, zwieńczona profilowanym gzymsem. Pawilon północny (od ul. Młodowskiej), z połowy XIX wieku, o charakterze późnoklasycystycznym, trzykondygnacyjny. Skrzydło południowe parterowe z końca XIX wieku. Dachy kryte blachą.

Alumni seminarium i jego nauczyciele w 1363 roku współpracowali z działającymi na terenie oddziałami powstańczymi, za co byli przez władze carskie represjonowani.
W budynkach dawnego seminarium mieści się Studium Wychowawczyń Przedszkoli im. dr Jadwigi Młodowskiej.

na podstawie:
Autor tekstu: K. Prożogo, Grafika: A. Sosnowska.
Nakład 3 tys. egz. Rok wydania 1982, Wojewódzki Ośrodek Informacji Turystycznej w Chełmie

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>