Chełmskie dawniej

KUMÓW – Kościół parafialny

Miejscowość położona w odległości 12 km na południe od Chełma w pobliżu szosy wiodącej do Wojsławic, na terenie subregionu Pagórów Chełmskich. Wzmiankowana pod rokiem 1204 jako gród obronny. Przynajmniej od początku XV wieku własność biskupów chełmskich obrządku rzymsko-katolickiego. Pierwszy drewniany kościół wystawił tu w roku 1437 biskup Jan Zaborowski.

Kościół parafialny pod wezwaniem NP Marii klacystyczny, wzniesiony w latach 1821-24 z fundacji Wojciecha Skarszewskiego biskupa chełmskiego, powiększony w 1907 roku. Swiątynia jednonawowa na planie krzyża łacińskiego z trójbocznym prezbiterium. Wewnątrz ściany rozczłonkowane kanelowanymi pilastrami toskańskimi podtrzymującymi belkowanie z profilowanym, wydatnym gzymsem. Między pilastrami wnęki arkadowe zamknięte łukami odcinkowymi. Chór muzyczny wsparty na dwu kolumnach toskańskich. Ściany zewnętrzne rozczłonkowane pilastrami toskańskimi z analogicznymi wnękami arkadowymi, jak wnętrze kościoła. Fasada dwukondygnacyjna ma formę portyku przyściennego zajmującego całą szerokość budynku, rozczłonkowana czterema kolumnami jońskimi w wielkim porządku architektonicznym, podtrzymującymi belkowanie z trójkątnym ogzymsowionym szczytem. W przyziemiu fasada boniowana. Na osi środkowej portal z półkolistym przyczółkiem. Po jego bokach nisze z umieszczonymi w nich posągami św. Wojciecha i Stanisława. Nad portalem półkoliście zamknięte okno we wnęce z dwiema kolumnami toskańskimi. Szczyt zwieńczony sterczyną z kamiennymi wazonami po bokach. Dachy dwuspadowe kryte blachą.

W nawie polichromia klasycystyczna z 1824 roku o motywach architektury iluzjonistycznej i przedstawień figuralnych o tematyce dewocyjnej. Ołtarze główny i boczne XVIII-wieczne pochodzą z kościoła reformnatów z Chełma, w nich obrazy z XVII i XVIII wieku. Ambona utrzymana podobnie jak ołtarze w stylu regencyjnym.

Przed kościołem murowana klasycystyczna brama o dwu słupach z kamiennymi wazonami na nich. Od frontu kościół flankują dwa wieżowe analogiczne budynki: dzwonnica i kostnica, ustawione symetrycznie w narożach cmentarza kościelnego. Oba obiekty klasycystyczce, dwukondygnacyjne, na rzucie kwadratu. Zewnątrz narożniki opilastrowane. W dzwonnicy we wszystkich czterech ścianach przeźrocza arkadowe w opaskowych obramieniach. W kostnicy analogiczne arkady ślepe. U okapu profilowany gzyms wieńczący. Dachy namiotowe, kryte blachą, zwieńczone sterczynami z krzyżami.

Kaplica grobowa Rzewuskich na cmentarzu grzebalnym pochodzi z końca XVIII wieku. Murowana z cegły otynkowana, ze sklepioną kryptą. W rzucie prostokątna z przedsionkiem od frontu, sklepiona kolebkowo. Zewnątrz narożniki ujęte pilastrami. Gzyms wieńczący profilowany. Dach dwuspadowy kryty gontem. W krypcie umieszczone są prochy Wacława Rzewuskiego hetmana wielkiego koronnego, zmarłego w 1779 roku i pierwotnie pogrzebionego w podziemiach kościoła reformatów w Chełmie, poczem w XIX wieku przeniesione tutaj.

Na wschód od kościoła po przeciwnej stronie drogi przechodzącej przez wieś widoczny jest zarys fundamentów prostokątnego w planie budynku ze sklepionym podpiwniczeniem, będących pozostałością dawnej rezydencji biskupiej. Znajdował się tu letni pałac biskupów chełmskich usytuowany na osi resztek założenia parkowego. Od ulicy pozostałości murowanego ogrodzenia wraz z bramą wjazdową o dwu słupach z cegły.

Kościół w Kumowie stanowi przykład wysokiej klasy zabytku klasycystycznego o dużych walorach artystycznych.
Dojazd autobusem z Chełma, przystanek na miejscu.

na podstawie:
Autor tekstu: K. Prożogo, Grafika: A. Sosnowska.
Nakład 3 tys. egz. Rok wydania 1982, Wojewódzki Ośrodek Informacji Turystycznej w Chełmi

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>