Chełmskie dawniej

ZAGRODA – Zajazd z końca XVIII wieku (karczma)

Wieś Zagroda położona w dolinie rzeki Siennicy na obszarze Pagórów Chełmskich przy szosie biegnącej z Chełma do Krasnegostawu przez Wierzchowiny, lokowana przez Jana Bądzyńskiego około 1640 roku. Pierwotnie nosiła nazwę Wola Żdżańska i stanowiła część Żdżannego. W 1667 roku dobra Żdżańskie przeszły w posiadanie Stanisława Węglińskiego, następnie Jana Gawareckiego, a później Franciszka Nitosławskiego i z kolei do rąk Stefana Kuczewskiego. W 1799 roku właścicielem dóbr żdżańskich stał się Karol Węgliński stolnik chełmski. Posiadacze dóbr dalej zmieniali się stale, byli nimi: Katarzyna Kwaśniewska, Barbara Smorczewska i inni. Ostatnim właścicielem był Ludomir Robert Smorczewski. W 1944 roku majątek został rozparcelowany pomiędzy okolicznych chłopów.

Zajazd w Zagrodzie wzniesiony został około 1785 roku zapewne przez Macieja Ciemniewskiego. Jest to obiekt murowany, wolnostojący, parterowy, dwutrakowy, pięcioosiowy. Pierwotnie wzniesiony był na rzucie litery T i składał się z murowanej karczmy i drewnianego stanu, który spłonął w 1916 roku. Część karczemna budynku posiada sień przejazdową na osi i po dwie izby po jej obu stronach.
Elewacje budynku gładkie, pozbawione podziałów pionowych z boniowanymi narożnikami. Wokół obiega gzyms koronujący, profilowany z gierowaniami na narożach budynku. Na osi fasady umieszczony jest ryzalit pozorny flankowany przez dwie pary pseudopilastrów wspierających trójkątny ogzymsowiony szczyt. U jego podstawy biegnie pas zbarokizowanego fryzu tryglifowego. W środku szczytu, półokrągły otwór okienny z prostą opaską. Między pilastrami ryzalitu półkolista archiwolta złożona z klińców, ślad zamurowanego pierwotnego otworu bramy wjazdowej. Na osi prostokątny otwór drzwiowy. Okna prostokątne bez obramień.

Dach czterospadowy wyniosły, pokryty blachą ocynkowaną, pierwotnie gontem. Obiekt reprezentuje najstarszy w regionie typ karczy z końca XVIII wieku już nieliczny w kraju, a jedyny na Chełmszczyźnie. Budynek użytkowany przez GS, następnie opuszczony i zdewastowany.
Na miejscu przystanek PKS, sklep spożywczy.

Autor tekstu: K. Prożogo. Grafika: A. Sosnowska.
Nakład 3 tys. egz. Rok wydania 1982, Wojewódzki Ośrodek Informacji Turystycznej w Chełmie.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>